Ben je zzp’er in de zorg en vraag je je af of jij schijnzelfstandig bent? Schijnzelfstandigheid betekent dat je als zzp’er werkt, maar volgens de Belastingdienst eigenlijk in loondienst bent. De financiële gevolgen kunnen groot zijn, voor jou én je opdrachtgever. In dit artikel leggen we uit wat schijnzelfstandigheid is, wie het bepaalt en hoe je het voorkomt.
Wat is schijnzelfstandigheid?
Van schijnzelfstandigheid is sprake wanneer je als zzp’er werkt, maar de manier waarop je werkt te veel lijkt op een werknemer-werkgever-relatie. De Belastingdienst noemt dit ook wel een verkapt loondienstverband. Drie factoren bepalen of je schijnzelfstandig bent:
- De manier waarop je werkt
- Hoe je je profileert als ondernemer
- De houding en het gedrag van je opdrachtgever
Werkt je opdrachtgever onder een gezagsrelatie met jou, dan wil dat zeggen, geeft hij of zij aanwijzingen over hoe je je werk uitvoert. Dan is er al snel sprake van een dienstverband.
Waarom is schijnzelfstandigheid een probleem?
Bij echte zelfstandigheid hoeft een opdrachtgever geen loonbelasting en premies volksverzekeringen af te dragen. Als zzp’er profiteer je bovendien van fiscale voordelen zoals de zelfstandigenaftrek. Wordt iemand onterecht als ondernemer aangemerkt, dan loopt de Belastingdienst belastinginkomsten mis. Zowel van de ondernemer als van de opdrachtgever.
De gevolgen bij geconstateerde schijnzelfstandigheid zijn dan ook fors:
- Naheffingen loonbelasting en premies voor de opdrachtgever
- Verlies van ondernemersaftrekposten voor de zzp’er
- Mogelijke boetes voor beide partijen
Wie bepaalt of je schijnzelfstandig bent?
De Belastingdienst houdt toezicht en bepaalt of er sprake is van schijnzelfstandigheid in de zorg. Een inspecteur heeft het recht om te onderzoeken hoe jij samenwerkt met je opdrachtgever. Lijkt die samenwerking te veel op een dienstverband? Dan kun je als schijnzelfstandige worden aangemerkt.
Een opdrachtgever kan hiertegen in verzet komen en de zaak voorleggen aan de rechter. De rechter heeft het laatste woord.
Hoe voorkom je schijnzelfstandigheid?
Je voorkomt schijnzelfstandigheid door een dienstverband te vermijden. Daarvoor moet aan minimaal één van de volgende voorwaarden worden voldaan:
- Je opdrachtgever oefent geen gezag over jou uit
- Je kunt jezelf vrij laten vervangen voor jouw werkzaamheden
Zodra je werkt zonder gezag, of jezelf vrijelijk kunt laten vervangen, is er geen sprake van een dienstverband en dus ook niet van schijnzelfstandigheid.
Praktische tips om schijnzelfstandigheid te voorkomen
Er is nog veel onduidelijkheid rondom de regelgeving, maar je kunt nu al de volgende stappen zetten:
- Lees een overeenkomst van opdracht altijd goed door en zorg dat je begrijpt wat er staat
- Controleer of een modelovereenkomst is goedgekeurd door de Belastingdienst
- Zorg voor een eigen overeenkomst van opdracht
- Onderhandel over de overeenkomst als deze niet bij jouw situatie past
- Check of de werkomstandigheden in de praktijk overeenkomen met wat er op papier staat
Binnenkort komt er meer duidelijkheid via het Fiscaal Kader ZZP Zorg. Dit kader moet de regels rondom schijnzelfstandigheid voor zzp’ers in de zorg verduidelijken.
Klaar om je verder te verdiepen?
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een zzp’er en een schijnzelfstandige?
Een echte zzp’er werkt zelfstandig, zonder gezagsrelatie met de opdrachtgever en kan zich laten vervangen. Een schijnzelfstandige werkt weliswaar als zzp’er, maar de werkwijze lijkt zoveel op loondienst dat de Belastingdienst het als een dienstverband beschouwt.
Wat zijn de gevolgen als ik als schijnzelfstandige word aangemerkt?
De financiële gevolgen kunnen groot zijn. De opdrachtgever moet alsnog loonbelasting en premies afdragen, en jij als zzp’er verliest mogelijk je recht op ondernemersaftrekposten. Bovendien kunnen er boetes volgen voor beide partijen.
