Van explosief naar evenwicht: hoe Piet weer meedoet in het dagelijks leven

Piet is een jonge, energieke man met autisme en ernstige gedragsproblematiek. Zijn agressie en onvoorspelbaarheid dreven zijn team begeleiders tot wanhoop. Begeleiders durfden zijn kamer niet meer in, waardoor hij vrijwel alleen nog maar op zijn kamer leefde. Iets wat we helaas vaker meemaken als de omgeving is vastgelopen in de begeleiding van de zorgvrager.

Wanneer angst de regie overneemt

Het agressieve gedrag van Piet was heftig en ingrijpend. Hij sloeg en schopte begeleiders, met ziekenhuisbezoeken als gevolg. Ook hijzelf raakte soms dusdanig gewond dat medische zorg nodig was. Langzaam groeide hij uit tot een soort “mythe” binnen de organisatie. Bij een alarm stormden grote aantallen medewerkers van de organisatie zijn woning binnen om hem fysiek te fixeren.

Piet woonde op een woongroep met meerdere zorgvragers, maar raakte door de opsluiting op zijn kamer steeds verder geïsoleerd. Waar in eerste instantie nog 1 op 1 begeleiding ingezet werd, schoof dat steeds verder op naar twee-op-één en een apart, om hem heen gebouwd systeem.

Een nieuw team, één duidelijke visie

Op het moment dat de organisatie vastliep, werd aan Zeno gevraagd om mee te denken. Zorgconsultant Lucas startte met grondige analysegesprekken met het team en het doornemen van de dossiers. Daarna heeft Lucas een plan geschreven en zorgvuldig een team samengesteld van senior zorgprofessionals die ruime ervaring hebben met dit soort complexe gedragsproblematiek.

Het team werkte allemaal met een duidelijke visie en onvoorwaarlijkheid richting de cliënt, met de Triple-C methodiek als basis. Niet langer stond het probleemgedrag centraal, maar het gewone leven. Begeleiders bleven hem betrekken bij de dagelijkse activiteiten, ook wanneer hij afwijkend gedrag ging vertonen. In plaats van hem te fixeren of naar zijn kamer te sturen, startte ze zijn taak gewoon opnieuw. Zo kreeg Piet een andere boodschap dan hij gewend was: je mag er zijn, juist óók als het moeilijk is.

Van uitgeschakeld naar ingeschakeld

In het begin kostte de nieuwe manier van werken veel energie en gaf het ook weerstand. Voor Piet was dit anders dan hij gewend was, waardoor hij spanning en onzekerheid liet zien. Door als begeleiders nabij te blijven en hem te blijven ondersteunen, kon er langzaam meer rust en vertrouwen worden opgebouwd en veranderde het patroon.

Piet werd weer ingeschakeld in zijn eigen leven: samen koken, boodschappen doen, wandelen, zwemmen, meedoen op de groep. Begeleiders zorgden ervoor dat activiteiten altijd samen werden afgemaakt. Zo groeide zowel zijn zelfvertrouwen als dat van het team. Wat eerder een explosieve situatie was, werd stap voor stap een leefbaar dagritme.

Rondom Piet werd een intensief traject opgetuigd, met een team van ongeveer tien zorgprofessionals en een meewerkend teamcoach.

Samenwerken en volhouden

Rondom Piet werd een intensief traject opgetuigd, met een team van ongeveer tien zorgprofessionals en een meewerkend teamcoach. Die coach werkte mee op de groep, voelde dezelfde spanning als de begeleiders en had tegelijk de taak om koers te houden: niet terug naar afzondering en fixatie, maar blijven inzetten op betekenisvolle dag invulling en nabijheid.

Zeno bleef nauw samenwerken met de oorspronkelijke organisatie. In gezamenlijke overleggen werd steeds weer afgestemd: wat werkt, wat vraagt bijsturing, hoe voorkomen we terugval in oude patronen? Zo ontstond een duurzame verandering, niet alleen bij Piet, maar ook in de manier waarop de organisatie naar zijn gedrag keek.

Een leven dat weer lijkt op dat van jou en mij

De situatie van Piet ziet er nu compleet anders uit dan in het begin. Hij gaat weer op bezoek bij zijn ouders, zwemt, wandelt buiten en heeft contact met andere zorgvragers. Zijn dagen lijken steeds meer op een normaal leven: vrije tijd, zorg voor zijn woonomgeving, zelf eten voorbereiden. De begeleiders kunnen inmiddels ook af en toe letterlijk een stapje terug doen en hem meer vrijheid geven.
Voor zijn ouders betekent dit dat ze hun zoon weer terugzien zoals zij hem kende. Voor Zeno en de betrokken teams is juist dát de kern: mensen met ernstig probleemgedrag niet uitschakelen, maar inschakelen in hun eigen leven en daar onvoorwaardelijk naast blijven staan.

Om de privacy van de zorgvrager te respecteren, zijn naam en andere herleidbare gegevens gewijzigd. Ook laten we locaties en namen van begeleiders achterwege. Het verhaal richt zich op de casus en de betekenis ervan.