Van crisis naar herstel: hoe Tobias stap voor stap tot rust kwam

Tobias kampte jaren met extreem agressief gedrag. Niet alleen richting zijn begeleiders, maar vooral ook richting zichzelf. Hij beet letterlijk stukken uit zijn eigen lichaam. Zijn wereld was in zijn hoofd en lijf onbegrijpelijk voor hem geworden. Echt contact maken lukte de begeleiding niet meer, ze stonden machteloos. “Het was een verontrustende situatie die dreigde uit te lopen op een crisisplaatsing.” vertelt Zorgdirecteur Lucas in dit interview.

Tobias woonde in een reguliere woning in een woonwijk waar intensieve begeleiding geboden werd. Uiteindelijk bleek dit een te beperkte omgeving voor iemand met zó ernstige gedragsproblematiek. Zijn gedrag leidde tot angst bij het team en medecliënten, die angst versterkte op haar beurt zijn eigen onrust. “Als hij gespannen werd, werden begeleiders dat ook, omdat zijn gedrag zo onvoorspelbaar was en kon leidden tot agressie.” vertelt Lucas. “Zo beland je in een vicieuze cirkel.” Met het gevolg dat begeleiders bijna niet meer in zijn kamer durfde te komen. Om hem rustig te houden kreeg hij toen de hele dag een iPad, waardoor zijn dagritme volledig verdween. Zijn situatie verslechterde en een overplaatsing leek onafwendbaar, maar welke organisatie heeft er plaats voor zo’n intensieve begeleidingsvraag?

Een intensieve start met het Zeno-team

Voordat een crisis daadwerkelijk plaatsvond, werd  Zeno Consultancy & Interventie gevraagd om de organisatie te ontlasten en te ondersteunen met de begeleiding van Tobias. Omdat binnen de zorgorganisatie geen medewerkers waren die met Tobias konden of durfden te werken, startte Zeno met een volledig eigen team van ervaren zorgprofessionals uit de complexe zorg.
“We hebben letterlijk het hele etmaal met hem opgebouwd,” legt Lucas uit. “Van het moment dat hij opstond tot het slapengaan en zelfs ’s nachts bleven we nabij.” De nachten waren het moeilijkst, omdat Tobias zich dan ernstig verwondde. Om te voorkomen dat het misging, sliepen begeleiders dicht bij zijn kamer en grepen ze rustig in wanneer dat nodig was. Soms hielp een korte wandeling om de focus van zijn pijn af te leiden.

Opnieuw leren leven

In het begin kreeg Tobias twee-op-één begeleiding, vooral om hem veilig te houden. “Dat is niet onze voorkeursvorm,” zegt Lucas. “Maar in deze situatie was het tijdelijk nodig om structuur op te bouwen.” Zodra het kon, werd dit afgebouwd naar 1 op 1 begeleiding, en later werkte één begeleider met Tobias terwijl de ander beschikbaar bleef voor de groep.
Door die intensieve nabijheid ontstond langzaam weer vertrouwen. Begeleiders werden “de betrouwbare ander” voor Tobias. Er kwamen vaste routines, korte activiteiten en momenten van ontspanning. “We zagen dat hij zich weer liet begeleiden en zelfs plezier begon te maken,” vertelt Lucas. “Het dagprogramma kreeg vorm, en daarmee kreeg zijn leven weer structuur.”

“Het dagprogramma kreeg vorm, en daarmee kreeg zijn leven weer structuur.”

Een warme overdracht als nieuwe start

Hoewel het begeleidings- en herstelproces aansloeg, moest uiteindelijk toch worden uitgekeken naar een woonlocatie die beter paste bij de intensieve zorgvraag van Tobias. Zeno speelde ook daarin een sleutelrol. “We hebben gezorgd voor een warme overdracht,” vertelt Lucas. “Samen met de vertrekkende en de ontvangende organisatie hebben we alles stap voor stap afgestemd. Zo bleef Tobias centraal staan.”
Ondertussen gaat het goed met hem op zijn nieuwe plek. Hij woont op een groep waar zijn begeleiding beter aansluit bij zijn behoeften en zijn ontwikkelingsniveau. De gedragsproblematiek gaat steeds verder naar de achtergrond en Tobias wordt steeds vertrouwder in zijn eigen leven.

Zorg die gericht is op menselijkheid

De casus van Tobias laat zien hoe angst, onduidelijkheid en ervaren machteloosheid kunnen leiden tot escalatie, wanneer de wereld voor iemand niet meer te begrijpen is. Tegelijkertijd laat het zien dat herstel mogelijk is, wanneer zorgprofessionals nabij blijven en aansluiten bij wat iemand nodig heeft. Door onvoorwaardelijk ondersteuning te bieden en te blijven kijken naar de onderliggende behoeften, ontstaat er weer ruimte voor veiligheid en vertrouwen. Zoals Lucas zegt: ‘Of iemand nu bij ons blijft of uiteindelijk elders verdergaat, wij blijven kijken naar wat de cliënt nodig heeft. Dat is en blijft ons uitgangspunt, de cliënten staan centraal.

Om de privacy van de zorgvrager te respecteren, zijn naam en andere herleidbare gegevens gewijzigd. Ook laten we locaties en namen van begeleiders achterwege. Het verhaal richt zich op de casus en de betekenis ervan.